POKARMY MIĘSNE

Przy spalaniu białka mięsnego powstaje zakwaszenie, z którym ustrój musi walczyć. Pokarmy mięsne są też obfi­tym źródłem związków purynowyich, które odgrywają diiżą rolę w patogenezie artretyzmu. Przy zwiększonym spożyciu mięsa wzmagają się w jelicie grubym procesy gnilne, a ich toksyczne produkty wchłaniają się do krwi. Niemałą szkodli­wość stanowi też zwiększona przy diecie mięsnej podaż soli kuchennej i tłuszczu zwierzęcego. Ten ostatni moment nie jest na ogół doceniany. Jak wykazują odnośne badania, zwie­rzęta  przeznaczone na rzeź nie są zdrowe — oprócz otyłości często wykazują różne przewlekłe choroby. Stwierdzono np-. że nawet chuda angielska wołowina zawiera kilkanaście razy więcej tzw. nasyconych kwasów tłuszczowych niż mięso dzi­kiego bawołu z Ugandy, a kwasy te, jak wiadomo, grają po­ważną rolę w rozwoju miażdżycy.

Continue Reading

KLASYCZNY PRZYKŁAD

Klasycz­nym przykładem może. tu być dobrze pamiętna w historii medycyny epidemia ciężkiej, śmiertelnej choroby „beri-beri”, która w końcu ubiegłego wieku masowo pojawiła się na Dalekim Wschodzie. Przyczyną, jak się okazało, była prze­mysłowa obróbka ryżu z odrzuceniem jego ciemniejszej ze­wnętrznej skórki, zawierającej cenny kompleks witaminy B. Odpowiednikiem takiego oczyszczonego ryżu jest nasze białe pieczywo. I charakterystyczne, że choć. nauka dawno już roz­wiązała tę zagadkę i udzieliła odpowiednich wyjaśnień, czar­ny ryż i czarny chleb nadal pozostały symobolem społecznej krzywdy i nadal masowo „oczyszcza” się ziarna zbóż z cen­nych składników białkowych, witaminowych i mineralnych. Zasada przyjemności wyraźnie tryumfuje tu nad zasadą zdrowia.Podobnie rzecz się ma ze spożyciem mięsa i jego przetwo­rów. Przy ocenie tych pokarmów trzeba wyróżniać trzy aspekty: 1) walory przyjemnościowo-bodźcowe, które omówi­łam wyżej; 2) walory odżywcze — wysokowartościowe białko,
niektóre witaminy; 3) szkodliwości, których jest niestety nie­mało.

Continue Reading

OCHRONA CZŁOWIEKA

Tego rodza­ju spiżarnie stanowią np. jajko, mleko, całe ziarna zboża, ryżu, grochu, jarzyny bulwiaste, orzechy itp. Odżywianie się takimi całościami chroni człowieka przed większymi nie­doborami i dysproporcjami pokarmowymi, ponieważ włącza on wtedy w swą przemianę materii kompletne zestawy skład­ników odżywczych, z tym jednak, że muszą to być całości bardzo różnorodne, ponieważ żadna z nich nie jest w swym składzie przeznaczona dla organizmu ludzkiego, lecz dla mło­dych ustrojów różnych roślin i zwierząt. Ale ogólnie w swym składzie poddane są zasadom życia, którym przecież i czło­wiek podlega.Podkreślałam już wyżej, że rozbijanie takich całości, wy­ciąganie z nich pojedynczych oczyszczonych składników szersze stosowanie ich w pożywieniu jest poważnym i brze­miennym w skutki społeczne błędem, gdyż prowadzi do za­burzeń równowagi pokarmowej i metabolicznej w ustroju, sprzyja powstawaniu różnych przewlekłych chorób.

Continue Reading

WADLIWE ŻYWIENIE

Można za­uważyć, że iludzie, którzy przeszli rw swym życiu okres cięż­kiego, przymusowego głodu, gdy znajdą się w warunkach normalnych, często popadają w otyłość, podświadomy lęk przed głodem skłania ich bowiem do nadmiernego jedzenia. Trzeba tu zaznaczyć, że przy obfitym, lecz ogólnie wadli­wym żywieniu można popaść w otyłość, cierpiąc przy tym na niedobory białkowe czy witamino wo-minerałne. Chcąc uniknąć takich niedoborów i zachować zdrowie, trzeba uwzględnić w pożywieniu przede wszystkim maturalne, cało­ściowe pakairmy, starając się zarazem o ich dużą różnorod­ność. Nazwę „całości” lub „jedności” pokarmowych wprowa­dził szwajcarski lekarz-dietetyk Bircher-Benner. Oznacza on w ten sposób produkty, które stanowią jakby spiżarnie wy­twarzane przez ustroje macierzyste na użytek organizmów potomnych w najwcześniejszym okresie ich rozwoju. Produk­ty te muszą więc zawierać kompleksy wszystkich potrzeb­nych do życia składników — stąd nazwa całości.

Continue Reading

PIKANTNE POTRAWY

Stałe preferowanie pikantnych potraw (mięso, wędliny, ostre przyprawy) wzmaga aipetyt, powoduje nadmierne spożycie, które molże wejść w nałóg. Organizm domaga się wtedy jedze­nia nie z powodu istotnej biologicznej potrzeby, lecz podobnie jak ustrój pijaka domaga się alkoholu, a ustrój palacza niko­tyny. Jest to już pogranicze choroby lub wyraźna choroba, którą trzeba leczyć.Wydaje się też, że w patogenezie otyłości występują pewne mechanizmy psychologiczne mające związek z obawą przed głodem. Od najdawniejszych czasów człowiek ciężko musiał walczyć o swe pożywienie — głód mu często zagrażał i moż­ność najedzenia się do syta, a nawet na zapas, była uważana za szczęście i błogosławieństwo. To (psychiczne nastawienie jakby utrzymuje się obecnie w podświadomości ludzkiej rów­nież w krajach rozwiniętych, gdzie głodu nie ma.

Continue Reading

NADMIERNA KONSUMPCJA

Mimo to utrafili w sedno, gdyż nadmierną konsumpcję z przyrostem wagi ciała uważamy dziś za najważniejszy i najbardziej szkodliwy błąd w odżywianiu, a zachowanie prawidłowej wagi w ciągu życia jest głównym przykazaniem geriatrycznej profilaktyki.Warto jednak zastanowić się, dlaczego ów grzech nieumiar- kowania w spożyciu tak słabe budzi zainteresowanie dusz­pasterzy i tak mało jest akcentowany, że nawet praktykują­cym i pobożnym katolikom wprost do głowy nie przychodzi, iż otyłość z przekarmienia (a do tej kategorii należy olbrzy­mia większość otyłych) mogłaby być grzechem, i to „głów­nym”, traktowanym na równi z pijaństwem i nieczystością. Oczywiście nieświadomość grzechu nie czyni, a ponadto skłonność do tycia bywa przy tym samym spożyciu u różnych osób bardzo różna, co jest w iwielu wypadkach czynnikiem niezawinionym. Wchodzi tu w grę tak wiele różnych ele­mentów, że ocena moralna jest trudna i musi być ostrożna.

Continue Reading

ILOŚĆ INFORMACJI

Trudno jednak nie przyznać, że ilość informacji płynącej w tej dziedzinie do społeczeństwa jest tak wielka, iż byłoby przesadą mówić o ich niedoborze w życiu przeciętnego współczesnego człowieka. Można nato­miast i chyba trzeba tu mówić o braku istotnego zaintereso­wania, o słabości woli, niechęci do ascetycznych wysiłków, silnej dążności do zmysłowych rozkoszy itp., słowem o itych wszystkich czynnikach, które ze zrozumiałym zażenowaniem określamy jako słabość ludzkiej natury.Kościół katolicki od wieków zwalczał tendencję do zbytnie­go dogadzania sobie w jedzeniu. W katechizmowym wykazie grzechów głównych znajdujemy obok pijaństwa i tzw. grze­chów nieczystych również „nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu”.Akcent jest tu położony nie na jakości, lecz na ilości przyjmowanego pożywienia, czemu (trudno się dziwić, gdyż autorzy tych tekstów nie ibyld znawcami dietetyki i mieli na celu względy ascetyczne, nie zaś korzyści dla ciała.

Continue Reading

ZALECENIA JOGI

Joga zaleca dietę wyłącznie jarską, bez mięsa, ryb i jajek, a za to z dużym udziałem owoców i jarzyn, zwłaszcza surowych. Ceni i poleca okresowe głodówki. Z napojów do­zwolone są tylko mleko i woda. Znany polski propagator ćwiczeń jogi mgr Tadeusz Pasek opowiadał mi, że biorąc udział w rocznym naukowym kursie jogi w Indiach obowiązany był również ściśle dotrzymywać tej diety. Gdyby który z uczestników pozwolił sobie na kawę, herbatę lub alkohol, nie mówiąc już o mięsie, byłby natych­miast usunięty.Akcentując moralny nakaz dbałości o zdrowie Koscioł kato­licki nie wysuwa w tym względzie drobiazgowych przepisów, pozostawiając tę sprawę sumieniu wiernych. Sumienie to wy­maga jednak oświecenia przez nauikę. Wielka odpowiedzial­ność spoczywa więc na naukowcach, których zadaniem jest badać warunki i sposoby zachowania zdrowia oraz informo­wać o nich społeczeństwo.

Continue Reading

NIEKTÓRE SYSTEMY

Podobnie np. amerykańska sekta Adwentystów Dnia Siódmego nakłada na swych członków ostre ograniczenia ascetyczne. Odżywiają się oni skromnie, unikają mięsa, nie używają kawy> herbaty, alkoholu ani papierosów. Jak wynika ze statystyk lekarskich, zapadalność na chorobę wieńcową (angina peetoris) i zawał serca jest u nich o 40% mnie jsza niż w kontrolnej amerykań­skiej populacji, to znaczy w grupie przeciętnej, nie dobiera­nej. Świadczy to o znacznie mniejszej tendencji do rozwoju miażdżycy. Niektóre pozachrześcijańskie systemy religijne, jak joga czy zen, wypracowały zalecenia dietetyczne ukierunkowane na zachowanie możliwie najpełniejszego zdrowia w myśl za­sady, że zdrowe ciało najłatwiej poddaje się duchowi, a chore i’ osłabione sprawia liczne trudności na drodze do duchowego postępu.

Continue Reading

ZŁAGODZENIE WYMAGAŃ

Trzeba też zaznaczyć, że wyżej podkreślona tolerancja i i złagodzenie wymagań odnośnie do ascezy dietetycznej daje się zauważyć przede (wszystkim w Kościele katolickim, który w ten sposób pozostawia ludziom daleko idącą swobodę wy­boru. Natomiast w niektórych innych kościołach chrześcijań­skich wymagania ascetyczne bywają wysokie. Czeski gerontolog dr Yiskuip badając liczną grupę długo­wiecznych starców w krajach półwyspu bałkańskiego podzi­wiał nie tylko ich dobre zdrowie i sprawność, ale i głęboką religijność. Wśród tych (ubogich i bardzo skromnie żywiących się ludzi wielu przeprowadzało surowe posty religijne, w cza­sie których nie jedli nie tylko mięsa, w ogóle rzadkiego w ich pożywieniu, ale nawet tłuszczu i mleka. U niektórych okresy postu dochodziły do 200 dni w roku.

Continue Reading